Το τραγούδι της " Μάνας Κουράγιο" - Μπ. Μπρεχτ

 

«Το τραγούδι της Μάνας Κουράγιο» από το θεατρικό έργο του Bertol Brecht «Μάνα Κουράγιο» σε μουσική Paul Dessaw. Πρόκειται για την τελευταία σκηνική δραματουργία της Κατίνας Παξινού. Πρώτη παράσταση Οκτώβριος 1971 Θέατρο «Πάνθεον» Μετάφραση: Πέτρος Μάρκαρης. Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής. Διεύθυνση ορχήστρας: Ελένη Χαλκιαδάκη. Δύο λόγια για το έργο από την Οφηλία Δημοπούλου: Μια κριτική ματιά στην αλλοτρίωση που υφίσταται η ανθρώπινη φύση μέσα στη δίνη του πολέμου και παράλληλα ένα σκληρό διαχρονικό σχόλιο για του μηχανισμούς της εξουσίας, μέσα από την καυστική σάτιρα, το ανατρεπτικό χιούμορ και την κοφτερή λεπίδα της γραφής του Μπρεχτ. Η Μάνα Κουράγιο δεν αποτελεί μία αντιφατική προσωπικότητα. Απλώς, είναι μία πολύ αρνητική προσωπικότητα, που δεν μπορεί να προκαλέσει στο θεατή τον οίκτο, αλλά την οργή. Όσο συγκινητική και αν φαντάζει η εικόνα της μάνας, που έχει χάσει και τα τρία παιδιά της στον πόλεμο και συνεχίζει μόνη το δρόμο της τραβώντας τον αραμπά της, το δάκρυ δεν πρέπει να εμφανίζεται στα μάτια του θεατή. Φθηνοί μελοδραματισμοί για ένα συγγραφέα, όπως ο Μπρεχτ, που είχε σκοπό να ερεθίσει και να ευαισθητοποιήσει όχι το συναίσθημα, αλλά τη σκέψη του κοινού. Η πρώτη παράσταση του έργου, που δόθηκε τον Απρίλιο του 1941 στο Schauspielhaus της Ζυρίχης με την Teresa Giehse στον ομώνυμο ρόλο, πέτυχε το ακριβώς αντίθετο: τη μέγιστη συγκίνηση για την "ηρωίδα" μάνα. Στην παράσταση του Βερολίνου, στο παλιό Deutsches Theater του Μαξ Ράινχαρτ, το 1949 με την Ελένε Βάιγκελ, ο Μπρεχτ ανέλαβε τη σκηνοθεσία, προκειμένου το όραμά του να γίνει πραγματικότητα Δυό λόγια για το έργο από τον Φαίδωνα Βασιλειάδη: Το θέμα του έργου είναι απλό. Ο πόλεμος είναι μια μηχανή που συνθλίβει τους πάντες εκτός από εκείνους που βρίσκονται στην κορυφή. Η Μάνα Κουράγιο προσπαθεί να προφυλάξει τα παιδιά της από τα δεινά του πολέμου και κάνει το παν να εμποδίσει την στρατολόγηση των γιων της. Από την άλλη όμως η ίδια και η οικογένειά της ζουν από αυτόν τον πόλεμο. Από την αρχή κιόλας του έργου ένας λοχίας θα την προειδοποιήσει πως "αν θέλεις από τον πόλεμο να ζήσεις, τον οβολό σου μην του τόνε στερήσεις". Ωστόσο, παρόλο που η Μάνα Κουράγιο "παίζει" σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού (πολέμου) εντούτοις θα τιμωρηθεί πολύ αυστηρά καθώς και οι δύο στόχοι της θα ανατραπούν βίαια. Χάνει το ένα μετά το άλλο και τα τρία παιδιά της για να καταλήξει στο τέλος του έργου μόνη χωρίς να της έχει απομείνει τίποτα εκτός από το αδάμαστο πνεύμα της. Ο Μπρεχτ επιδίωκε στα έργα του πάντοτε και τον αιφνιδιασμό της πολιτικής συνείδησης του σκεπτόμενου θεατή. Μπορεί οι άνθρωποι να είναι θύματα μεγάλων ιστορικών διαδικασιών που τους συντρίβουν, όμως το τι κάνουν, ή τι δεν κάνουν, συμβάλλει σ' αυτή τη διαδικασία.